سرپرسى سايكس ( مترجم : سيد محمد تقى فخر داعى گيلانى )

204

تاريخ ايران ( فارسى )

دو عمش با او بر سر مقامى كه ارثا به او رسيده بود بنزاع و جدال برخاستند ولى بعد از مذاكرات چندى آنها عقب كشيده و برگشتند و اين شاه خرد سال از هرج و مرجى كه حكمفرما بود استفاده كرده در سال 903 هجرى ( 1497 ) بسوى سمرقند حركت كرد و آن را به تصرف درآورد . « 1 » ما ميخوانيم كه مسجد جامع و عمارات و كوشك‌هائى كه در باغات ساخته شده با سفالهاى قشنگ آنها و نيز خيابانهائى كه از دو طرف درختان نارون ، تبريزى و چنار سر بهم آورده فوق العاده نظر او را جلب نموده و مورد تحسين او قرار گرفته‌اند و همچنين خربزه‌هاى لذيذ و آلوى برغانى آنجا مورد پسند او واقع و توصيف از آنها شده است ولى بواسطهء غدر و خيانتى كه در داخلهء او در كار بود از ثمرات اين پيروزى محروم مانده و سپاهيانش او را ترك نمودند و لذا قواى تازه‌اى فراهم آورده و در سال 906 هجرى ( 1500 ) دوباره سمرقند را گرفت ، ليكن بعدها بواسطهء محمد شيبانى مغلوب شده و براى نجات خويش مجبور گرديد از رودخانهء كوهك « 2 » با شنا عبور كند و وقتىكه وارد سمرقند شد فاتح نامبرده راه او را سد نموده و عاقبت ، بابر از ماوراء النهر ناگزير بكناره گيرى گرديد . اتفاقا در همان اوان كابل به حال هرج‌ومرج افتاده و حكمران آنجا عم بابر مرده بود و نجبا و سران آنجا زمام حكومت را بدست گرفته بودند . بابر براى بدست آوردن آن ايالت متروك و بيصاحب كوشش جسورانه نمود و در سال 909 هجرى ( 1503 ) آنجا را قبضه كرد . دو سال بعد بابر اولين نقشهء حملهء معروف خود را به هند بموقع عمل گذارد كه آن منجر به تأسيس سلسلهء قوى و نيرومند مغول در هند گرديد . موفقيت‌هاى ادبى و علمى سلسلهء تيمورى سلسلهء تيمور لنگ كه تقريبا مدت يكقرن و نيم دوام كرد در ميان آن افراد زيادى هستند كه مربى و سرپرست علم و هنر بودند . در مشرق زمين نفوذ تيمور خيلى زياد است و ما از جمله صنعت نقاشى را كه مورد علاقه و دوست داشتنى است مديون اينمرد ميباشيم . از حيث كتاب دوستى و ايجاد كتب كسى بالاتر از آنها نيست و حتى معروفترين فرهنگ خواهان اروپا

--> ( 1 ) - رجوع شود به واقعات بابرى بقلم و ، ارسكين چاپ 1826 . ( مؤلف ) ( 2 ) - Kohik .